Барилгын материалын түрээсийн тооцоог хэрхэн бодох вэ

Пум, хэв хашмал зэрэг барилгын материалын түрээсийн хоног, үлдэгдэл, дүнг хэрхэн зөв бодох, хэсэгчилсэн буцаалт, шатлалт үнэ, засварыг жишээгээр тайлбарлав.

Шинэчилсэн: 2026-09-15

Барилгын материал (пум, хэв хашмал, тулгуур гэх мэт) түрээслэхэд маргаан ихэвчлэн хоёр зүйлээс үүсдэг: хэдэн хоног тооцох вэ, хэсэгчлэн буцаасан материалыг яаж бодох вэ. Энэ заавар түрээсийн тооцооны үндсэн дүрмийг жишээгээр тайлбарлана.

Үндсэн томьёо

Түрээсийн дүн = тоо ширхэг × хоногийн үнэ × хоног

Томьёо энгийн ч материал нэг дор гараад нэг дор буцдаггүй. Иймд тооцоог материал бүрээр биш, багц бүрээр бодно. Багц гэдэг нь нэг өдөр гарсан, нэг өдөр буцсан ижил материалын хэсэг юм.

Хоногийг хэрхэн тоолох вэ

Гарсан өдрийг тоолно, буцаасан өдрийг тоолохгүй. 9-р сарын 1-нд гаргаж 9-р сарын 10-нд буцаасан бол 9 хоног.
Авсан өдөртөө буцаасан бол 1 хоног гэж тооцно.
Буцаагаагүй материалын хоногийг тооцооны хугацааны сүүлийн өдрийг оролцуулан тоолно.

Буцаасан өдрийг тоолохгүй байх нь тооцоог сар сараар хуваахад чухал: нэг өдөр хоёр сарын актад давхар орохгүй, сар бүрийн хоногийн нийлбэр нь бүтэн хугацааны хоногтой яг тэнцэнэ.

Хэсэгчилсэн буцаалт: эрт гарснаас нь эхэлж хасна

Нэг материалыг хэд хэдэн удаа гаргаад дараа нь нэг дор буцаавал аль багцаас буцсан бэ гэдэг асуулт гарна. Түгээмэл бөгөөд шударга арга нь хамгийн эрт гарсан багцаас эхэлж хасах (FIFO). Ингэснээр хамгийн удаан барьсан материал эхэлж хаагдана.

Жишээ

Түрээслэгч компанид пум өгсөн, хоногийн үнэ 120₮ (жишээ үнэ). Тооцооны хугацаа 9-р сарын 1-30.

Огноо	Хөдөлгөөн	Тоо
9/1	Гаргасан	100
9/6	Гаргасан	50
9/10	Буцаасан	120

9/10-нд буцаасан 120-ийн 100 нь 9/1-ний багцаас, үлдсэн 20 нь 9/6-ны багцаас хасагдана. 9/6-ны багцаас 30 ширхэг сарын эцэс хүртэл гарт үлдсэн.

Багц	Тоо	Хугацаа	Хоног	Дүн
9/1-нд гарсан	100	9/1 → 9/10 буцаасан	9	108,000₮
9/6-нд гарсан	20	9/6 → 9/10 буцаасан	4	9,600₮
9/6-нд гарсан	30	9/6 → 9/30 (гарт байгаа)	25	90,000₮
Нийт түрээсийн дүн				207,600₮

9-р сарын эцэст түрээслэгчид 30 ширхэг пум үлдсэн байна. Эдгээр нь 10-р сарын тооцоонд 10/1-ээс эхлэн үргэлжилж бодогдоно.

Хугацаанаас хамаарсан (шатлалт) үнэ

Урт хугацаагаар түрээслэхэд хямд үнэ санал болгох нь элбэг. Жишээ нь: 1-7 хоног 1,000₮, 8-14 хоног 500₮.

Багц нийт хэдэн хоног гарт байснаар нэг шатлал сонгогдож, бүх хоног тэр үнээр бодогдоно. 10 хоног барьсан 1 ширхэг материал 10 × 500₮ = 5,000₮. Эхний 7 хоногийг 1,000₮-өөр тусад нь бодохгүй.
Шатлалыг тухайн сард ногдох хоногоор биш, багц гарснаас хойш нийт хэдэн хоног гарт байснаар сонгоно. Тооцоог сар сараар хуваасан ч урт хугацааны хөнгөлөлт алдагдахгүй.
Шатлалуудын хоног давхцах ёсгүй: “1-7”-ийн дараагийнх нь 8-аас эхэлнэ.

Засвар, эвдрэл

Буцаж ирсэн материал эвдэрсэн байвал засварын төлбөрийг түрээсийн дүнгээс тусад нь, тухайн материал буцсан өдрөөр бүртгэнэ. Ингэснээр актад засвар нь аль буцаалттай холбоотой нь тодорхой харагдана.

Эцсийн тооцоо

Үлдэгдэл = эхний үлдэгдэл + түрээсийн дүн + засварын дүн − төлсөн дүн

Эхний үлдэгдэл нь өмнөх хугацаанаас шилжсэн төлөгдөөгүй өр. Үлдэгдэл түрээслүүлэгч талд эерэг бол авлага, түрээслэгч талд эерэг бол өглөг, сөрөг бол илүү төлсөн гэсэн үг.

Хугацаа бүрийн тооцоог хоёр тал тулгаж баталгаажуулах баримтыг тооцоо нийлсэн акт гэнэ.

Tootsool.mn дээр

Tootsool.mn-д харилцагч бүрээр материал өгсөн, буцааж авсан хөдөлгөөнөө огноо, тоо, үнэтэй нь бүртгэхэд дээрх бүх дүрмээр багц, хоног, дүн, үлдэгдэл автоматаар бодогдоно. Тогтмол эсвэл шатлалт үнийг мөр бүр дээр сонгох, засвар, төлбөрөө бүртгэх, хугацаагаар шүүж Excel эсвэл PDF-ээр татах боломжтой.